Kỹ thuật sơ cứu khi bị ngất

Trong Judo, kỹ thuật sơ cứu khi một võ sinh bị ngất là một kỹ thuật trong y khoa Nhu Đạo (được gọi là Katsu Kappo). Đây là một phần quan trọng trong hệ thống y học võ thuật mà tổ sư Kano Jigoro đã tích hợp vào Judo để đảm bảo an toàn cho võ sinh.
Katsu Kappo - y khoa Nhu Đạo


Dưới đây là quy trình sơ cứu Sasai-Kappo (hồi sức cơ bản) đúng chuẩn Kodokan:

1. Nhận biết tình trạng


Khi một người bị ngất do đòn siết hay ngất trong quá trình tập luyện, sắc mặt biến sắc nhợt nhạt, môi có thể hơi xanh-tím tái, mắt trợn ngược hoặc nhắm nghiền, cơ thể thả lỏng hoàn toàn. Khi nhận thấy tình trạng võ sinh bị ngất, người hỗ trợ cần bình tĩnh nhận định vấn đề để có cách xử lý chính xác với tình trạng và thao tác nhanh chóng kịp thời để sơ cấp cứu đúng cách.

Một người bị ngất, xỉu có thể đến từ 2 nguyên nhân chính:
  • Một, tim và phổi bị quá tải hoặc gặp trục trặc không hoạt động, chuyên môn gọi là hiện tượng "đột tử" (tim, phổi ngừng đập). Nếu gặp hiện tượng này mà không sơ cấp cứu ép tim, thổi ngạt đúng cách thì sinh mệnh chỉ kéo dài trong 5 phút.
  • Hai, vỡ mạch máu não, chuyên môn gọi là "đột quỵ". Nếu gặp hiện tượng này thì chỉ có 2 giờ vàng để đưa nạn nhân đi cấp cứu, sau thời gian này rất dễ bị tử vong hoặc có hồi phục cũng không trở về bình thường được.

Thông qua bắt mạch để kiểm tra xem tim còn hoạt động không, kiểm tra hơi thở xem phổi thế nào:
  • Nếu cả tim và phổi hoạt động bình thường thì có thể xảy ra tình trạng vỡ mạch máu não (đột quỵ). Khi đó, tuyệt đối không tác động đến vùng mặt, đầu như lay mạnh, vỗ vào mặt, xê dịch đầu vì có nguy cơ gây tình trạng vỡ mạch máu nặng hơn, cách đúng cần giữ nguyên tư thế của nạn nhân và gọi cấp cứu khẩn cấp.
  • Nếu tim và phổi ngưng hoạt động, hoặc có hoạt động nhưng rất yếu thì cần làm ngay các biện pháp sơ cấp cứu dành cho người ngưng tim, ngưng thở. Với trường hợp ngưng tim, ngưng phổi thì bạn chỉ có 5 phút để cấp cứu tích cực cho nạn nhân.

2. Các bước sơ cứu chi tiết


Bước 1: Giải phóng đường thở


Đặt võ sinh nằm ngửa trên thảm, nơi thoáng khí, không tập trung xung quanh đông người vì có thể gây ra tình trạng thiếu oxy cục bộ.

Mở/nới lỏng đai và cổ áo để lồng ngực và bụng võ sinh có thể co giãn tự nhiên nhất.

Bước 2: Tư thế hồi sức


Bạn quỳ phía sau đầu của võ sinh, dùng gối của mình kê nhẹ dưới gáy của họ để đầu hơi ngửa ra sau, giúp đường thở thẳng.

Hoặc bạn có thể ngồi phía sau, đỡ võ sinh ngồi dậy trong lòng mình nếu họ đã bắt đầu có dấu hiệu tỉnh lại.

Bước 3: Động tác hỗ trợ hô hấp


Nâng chân: Nếu võ sinh vẫn chưa tỉnh, hãy nâng hai chân của họ lên cao (khoảng 30-45 độ) để máu dồn về não nhanh hơn.

Kích thích thần kinh: Dùng lòng bàn tay vỗ nhẹ nhưng dứt khoát vào hai vai hoặc vùng lưng phía trên để kích thích hệ hô hấp hoạt động trở lại.

Động tác ép ngực nhẹ: Xem video hướng dẫn bên dưới để ép tim, thổi ngạt khi võ sinh ngừng tim, ngừng thở.

Bước 4: Chăm sóc sau khi tỉnh


Khi võ sinh tỉnh lại, tuyệt đối không cho họ đứng dậy ngay. Yêu cầu họ nằm yên hoặc ngồi nghỉ, hít thở sâu. 

Không cho võ sinh tiếp tục tập luyện ngay trong buổi hôm đó để theo dõi sức khỏe.

3. Những điều tuyệt đối không làm


Không xách tai hay giật tóc: Điều này không có tác dụng y học và gây đau đớn vô ích.

Không đổ nước vào mặt: Có thể gây sặc nếu võ sinh chưa hoàn toàn tỉnh táo để kiểm soát cơ vùng cổ.

Không hoảng loạn: Là người sơ cứu, sự điềm tĩnh của bạn giúp không khí trong Dojo ổn định và xử lý chính xác hơn.

4. Tinh thần an toàn trong Judo


Tổ sư Kano Jigoro nhấn mạnh rằng mục đích của Judo là rèn luyện con người. Việc biết cách "hồi sinh" đồng đội (Kappo) cũng quan trọng ngang bằng với việc biết cách "hạ gục" họ (Sappo). Điều này thể hiện tinh thần Jita Kyoei (Cùng nhau phát triển và bảo vệ nhau).

Lưu ý quan trọng: Kỹ thuật Kappo chỉ dành cho trường hợp ngất do thiếu oxy tạm thời. Nếu võ sinh ngất do va chạm mạnh vào đầu hoặc có dấu hiệu co giật, bạn cần giữ nguyên vị trí và gọi ngay cấp cứu y tế chuyên nghiệp.

5. Video hướng dẫn các tình huống


Đây là video hướng dẫn sơ cứu-cấp cứu cho các tình huống có thể xảy ra trong tập luyện Judo và cuộc sống.

Sơ cứu tình trạng choáng ngất


Ép tim, thổi ngạt khi ngừng tim, ngừng thở

Một chu kỳ là ép tim 30 lần, thổi ngạt 2 lần. Cứ 5 chu kỳ thì kiểm tra tình trạng. Nếu chưa cải thiện thì tiếp tục làm 5 chu kỳ tiếp theo cho đến khi nạn nhân tim đập được, thở được hoặc khi có nhân viên y tế chuyên nghiệp xử lý.

Judo Khỏe | Khỏe và hơn thế nữa